Wednesday, October 17, 2018

U prva dva popisa Zvorničkog sandžaka(1519.i 1533.godine) evidentirani su u naselju”Stanska Rika”-Stanić Rijeka kao posjednici timara(manjih zemljišnih posjeda):
-(409) Ibrahim Tobdžija,
-(410) Jusuf,sin Mustafe,
-(411) Mustafa Hercegovina
-(412) Hasan,sin Kula,
-(413) Davud Tobdžija,
-(414) Hizir iz Sofije,
-(415) Hurem Kovac,
-(417) Ramadan,sin Mehmeda,
-(418) Hasan,sin Jusufa,
-(419) Mustafa.

Spomenuti vlasnici timara popisani su kao mustahfizi(pozadinski vojnici ili “posadnici”) tvrdjave u Sokolu.Ovi mustahfizi su vjerovatno i prvi zemljoposjednici-muslimani u Stanić Rijeci.S obzirom na usporen proces prihvatanja i širenja islama u prvim decenijama osmanske uprave i nedostatne izvore,nije moguce pouzdano odrediti neko razdoblje u kome je podignut prvi mesdžid.U nahiji Sokol izvjesno vrijeme je vjersku duznost obavljao jedan imam,tvrdjavski imam,koji je istovremeno bio i mustahfiz.Navedeni posjednici timara prebivali su u Sokolu.Oni su povremeno dolazili u Stanić Rijeku radi prikupljanja zemljišne rente.Prema popisu iz 1885.godine u ovom naselju je upisano: 34 kuće i 203 Muhamedanca(muslimana,nap.aut.).Popisom 1910.godine evidentirano je: 61 kuća,262 muslimana.Postoji predaja da je najstarija dzamija bila je sagradjena na lokalitetu Batve.Prenosioci su:Mahmut Hadzić iz Suhog Polja,Bego Dedić i hadzi Osman Husaković Memaga.Mahmut je prema kazivanjima Bege D.zivio 105 godina.U ovu džamiju radi obavljanja džuma namaza,dolazio sa svojim ocem koji mu je prenosio mnogobrojne predaje iz prošlosti.Na oko 150 metara,sjeveroistočno od postojeće(sadašnje-savremene) džamije nalaze se tragovi starog harema.Tu su ostaci starih nišana koji su bez uklesanih natpisa.Poznato je da se u poodmakloj prošlosti u džamijskom haremu ili oko džamije ukopavani mrtvi.Za vrijeme uspostavljanja linije odbrane(u rati 1992-1995.god.), i preko ovog lokaliteta,pronalazeni su koštani ostaci umrlih(vilice) kada je vršeno iskopavanje tranšeje i zaklona.Navedene činjenice bi mogle potvrditi,obistiniti predaju o najstarijoj džamiji.Mahmut je takodjer prenio da je “nekakva opaka,zloćudna bolest pokosila većinu stanovništva”.Vjerovatno je u ovom slučaju riječ o epidemiji neke zarazne bolesti koja je poznata u minulo vrijeme kao “kuga”.
Prema kazivanjima najstarijih dzematlija,najstarija poznata džamija,nalazila se u zaseoku Haskići. I ova džamija je imala drveni skelet,ciji su zidovi od šepera i oblijepljeni blatom.U džamiji je imamsku duznost obavljalo 6 hodža,medju kojima su hadzi Osman ef.Delić,Bego ef.Humić iz Stanić Rijeke.Godine 1942,na mjestu dotrajale džamije,započeta je izgradnja nove.Prema kazivanjima starijih,u davanju priloga,medju prvima se pominje gajretlija Smajo Durmić.Sva domaćinstva su prema materijalnim mogućnostima dala svoje priloge u toku gradnje.Opeka je dovozena iz Sjenine a kamen za stepenice munare sa Becnja.Zidarske radove izvodili su majstori-muhadžiri iz okoline Višegrada.Završni radovi okončani su 1945.godine.Džamija je predata na upotrebu 1946.godine.Spominje se da je 1903.godine dužnost imama,odnosno hatiba obavljao mula Osman ef.Delić.Imami i Hatibi u ovoj džamiji su bili:
-hadzi Osman ef Delić iz Stanić Rijeke
-Bego ef.Humić iz Stanić Rijeke
-Muhamed ef.Efendić iz Zeljeznog Polja
-Muhamed ef.Osmić iz Broduše(Brčko)
-Halil ef.Banjić iz Klokotnice
-Mehmed ef.-prezime nepozneto-(“Zeničak”)

Aprila 1993.godine,nakon prodora srpske vojske u dubinu Stanić Rijeke,neprijatelji su zapaljivom municinom gadjali ovu džamiju.Požar koji je nastao uspio je ugasiti tadašnji imam u ovoj džamiji rah.Almir ef.Mešić.U tim dejstvima džamija je po drugi put zahvaćena požarom i do temelja izgorjela.Munara je ostala,zahvaljujući materijalu od koga je sagradjen a i do dan danas cijela i kao takva svjedoci o tom vremenu.Imami,hatibi i muallimi u ovom džematu su bili:
-Alihodžić mula Atif ef.iz Stanić Rijeke
-Humić a.Džemal ef. Iz Stanićš Rijeke
-Hodžić Bajro ef.iz Klokotnice
-Mujkić Osman ef. Iz Klokotnice
-Fehrić Redžo ef.iz Ševarlija
-Suljagić Muhamed ef.iz Špionice
-Šabić Ramiz ef.iz Zavidovića
-Hankušić Sulejman ef.iz Malešića
-Kadrić Salih ef.iz Goražda
-Stenaklić Mehmed ef.iz Kamenice(Teslić)
-Mešić Almir ef.iz Grapske

Mesić (jusufa)Almir ef.rodjen je u grapskoj 1969.godine.Pohadjao je osnovnu školu u mjestu svoga rodjenja.Zavrsio je Gazi Husrev-begovu medresu.Kao učenik medrese klanjao je,u funkciji imama,teravih namaz u nekoliko sela u okolini Busovače.Od 1990.god.bio je imam,hatib i muallim u džematu Stanić Rijeka.U porodici koju je zasnovao,rodio mu se sin Miradet.Almir ef. je aktivno učestvovao u djelovanju Muslimanskog omladinskog saveza (MOS-a).Početkom rata 1992.godine uključuje se u formiranu četu Grapske.Poslije pada Grapske,10.maja 1992. Godine,odnosno razaranja ovog naselja i progona Bosnjaka,ovaj ima pristupa aktivnom boračkom sastavu Armije RBiH. Mada mu je nadležna komanda sugerirala da nastavi obavljati dužnosti imama,on je ostao dosljedan neopozivoj nakani.Završavajući džumu namaz u Stanić Rijeci(maja 1992.god.) obratio se svojim džematlijama izjavom:”Eto braćo,ja idem u rov sa puškom u ruci da se borim,a Jakub će me zamijeniti” Almir ef.se priključio izvidjačkoj četi 109.brdske brigade.U toku izvidjanja u rejonu Becnja borci ove čete sukobili su se sa izvidjačkom grupom srpske vojske.U obostranoj paljbi iz pješadijskog naoružanja Almir ef. je teško ranjen od tri zrna-metka.Povrede su bile teške da je brzo izdahnuo i preselio na Ahiret 23.07.1993.godine.”Efendija je izdahnuo na mojim rukama,živio je oko 15 minuta,poslije teškog ranjavanja” prenosi svoja sjećanja komandir izvidjačke čete,Senad Batalević.Postojeća džamija u Haskićima nije zadovoljavala prostorne potrebe za vjerske obrede.Nedostatak neophodnog prostora bio je primjetan za vrijeme džume,teravih i bajram namaza.Stoga su u Stanić Rijeci započeli dogovori za gradnju nove,prostranije i funkcionalnije džamije.sporno je bilo opredjeljenje za parcelu na kojoj bi se pristupilo gradjevinskim radovima.U konačnom rješenju postojale su mogućnosti na parceli”Palučić” koju je ponudio hadzi Mehmed Dedić ili na lokalitetu “Batve”.Većina džematlija glasanjem se opredijelila za gradnju džamije na zemljištu zvanom “Batve”.Parcelu površine 2.890 m2 poklonila su braća Delići:Asim,Mustafa i Džemal prema emanetu(povjerenju) koju im je zadao njihov otac hadži Husejn Delić.Da bi se pristupilo početnim pripremama za obezbjedjenje materijalnih i financijskih sredstava,prikupljanju potrebne dokumentacije i aktiviranju radno sposobnih u besplatnim radovima izabrani su članovi gradjevinskog odbora po zaseocima kako slijedi:
“Škola” Avdić Sead,Beslagić Ferid,Dervišević Husejn,Dervišević Selim i Alihodžić Đulejman,
“Polje” Husaković Osman(Memaga),Humić Fadil,Sinanović Đulejman,Delić Mehmed i Junuzović Šaban
“Kardaši” Dedić Osman,Delić Ibrahim,Husaković Huso(Aljo),Omerović Husejn ,Husaković Mirsad.
“Haskići” Delić Ibrahim,
“Hodžići” Avdić Mustafa,Avdić Bego i Hamzić Muharem.

Funkciju predsjednika gradjevinskog odbora povjerena je Husaković Osmanu-Memagi.

Godine 1990. Izvrseno je iskopavanje za temelje,betoniranje temelja i cokla,zidanje podrumskih prostorija i salivanje armirane ploče prizemlja.Do 1992.godine završeno je zidanje objekta.Izlivene su glavna i male kupole.Ratna zbivanja i mnogobrojne opasnosti (1992-1995.g.) utjecale su na prekid-odgađanje planiranih radova u drugoj fazi gradnje.U spomenutom prostoru(1993.g.) srpska vojska je uspjela da zaposjedne prostor u kome se nalazila i ova džamija.Za vrijeme privremenog zaposjedanja na tri stuba ispred džamije bila su ,grafitima,naslikana i tri krsta.Bila je izvjesena i čahura od topovskog punjenja kojom je u jutarnjim satima imitrirana crkvena zvonjava.Čuli su se i povici sa srpskih polozaja upućeni borcima Armije RBiH koji su se nalazili na udaljenosti od oko 250 m:”Hajte,Turci,molite se Bogu”.Ovakvi izazovi su jos više utjecali na indispoziciju,nelagodnost kod boraca 109.brdske brigade koji su i radi navedenih dobacivanja s nestrpljenjem očekivali naredbu za ofanzivnu akciju kako bi protjerali neprijatelja i povratili izgubljenu teritoriju.Džamija je bila pod srpskom kontrolom 42 dana.Dvije kumulativne tenkovske granate pogodile su betonski stub sa južne strane zida.Jedinice navedene brigade su iznenadnim napadom 02.06.1993.godine prisilile srpske snage na povlačenje sa zaposjednutih položaja.Jedna četa izvrsila je tzv.”zabacivanje”(zaobilazenje) na sektoru Komarevac,čime je izazvala paniku i strah kod neprijatelja,koja je bila prinuđena da napusti džamijsku zgradu i prostor dalje od ove gradjevine.Nova borbena linija je uspostavljena na pravcu: Mujanov mezar-Hodžića glavica-Barakovac-Panići-Begova glavica-Mrčevac.Ni u jednom od napada koji su izvedeni od strane neprijatelja džamija nije Hvala Allahu,ponovo zauzeta.Drvena gradja namijenjena za potrebe gradnje džamije,odvezena je i upotrijebljena za izgradnju zemunica i drugih odbrambenih uporišta,U navedenim dejstvima džamija je gadjana iz raznovrsnog naoružanja.Vidljiva su bila veća oštećenja.Jednom tenkovskom pancirnom granatom probijena je i glavna kupola u kojoj je granata i zastala.Džamijska zgrada je predstavljala najveći simbol,najveći znak koji podsjeća svakog trenutka na Islam.Stanić Rijeka je pretrpjela u ratu golema razaranja.Bila je u potpunosti iseljena.Sve kuće (oko 50) su bile spaljene na prostoru Komarevca,kao i one u naselju “Škola”.I kuce koje su bile pod kontrolom Armije RBiH imale su velika oštećenja od granatiranja.Nakon završetka rata za nastavljanje gradjevinskih radova od presudnog značaja je bila finansijska pomoc vlade Malezije.Ova vlada,prijateljske nam države,uplatila je 1998.god. 40. 000 DM(njemačkih maraka) u svrhu gajreta za gradjevinski materijal i neophodnu stručnu radnu snagu,kako bi obavili prioritetni grajdevinski radovi,Muslimani Stanić Rijeke ne zaboravljaju,niti će zaboraviti veliki ulog spomenute vlade.Finansijsku pomoć je uputilo i Zeničko muftijstvo sa tadašnjim muftijom Hfz,Halil ef.Mehtićem na čelu.Uplaćena sredstva u navedenom iznosu korištena su za kupovinu gradjevinskog materijala i plaćanja neophodnih stručnih radnika.U 1998.god. izvedeni su radovi na malterisanju,pokrivanju kupola,postavljanju elekroinstalacija,ugradnji stolarije i drugih neophodnih poslova.Bitno je istakniti da sve zidarske radove,betonažu i malterisanje izveli besplatno domaći ljudi uz pomoć,odnosn o angažovanje ostalih džematlija koji su učestvovali u svim radovima.Munara je izgradjena 2001.godine.Radove je izvelo DOO M.F. “Alem” iz Bosanske Krupe.Gradnjom je rukovodio hadži Amir Muminović inžinjer gradjevinarstva.Prema pogodbi izvođač radova je obezbijedio građevinski materijal i radnu snagu.Munara je visine 38 metara.Podignuta je postavljanjem armature prema odgovarajućim standardima i izlijevanjem betonske mase izmedju nutrašnje oplate i ploča odgovarajućih dimenzija,postavljenih s vanjske strane.Radove su započeli u septembru.U drugoj polovini novembra završeni su poslovi na ovom objektu.Poslovi nadzora povjereni su Mustafi Mujiću,gradjevinskom stručnjaku iz Klokotnice(Frkati).Pokrivanje kupole uradio je Čolić Dževad,čija se firma nalazi u Tešnju.Elektroinstalaciju izveo je Halilović O.Omer takodjer iz Klokotnice.Stolarija je izradjena u firmi”ALPLM” u Tuzli,čiji je vlasnik Pezić Murat.Ogradu na mahfilu izradio je Bakir Omerović.Tokom juna obilježena je centralna manifestacija za područje MIZ Doboj upravo u ovoj džamiji,izvodjenjem prikladnog vjerskog programa,odnosno učenjem mevluda.Od tada se klanjaju džume i drugi dnevni namazi.Minber i mihrab u ovoj džamiji je izradio Jasmin Puškarević.Prvi imam,hatib i muallim u novoj džamiji je Senahid ef.Hodžić koji obavlja ovu dužnost od 1998 godine.Senahid ef.Hodžić je rodjen u Lukavici Rijeci 1977.god.Pohadjao je osnovnu školu u Sjenini Rijeci.Završio je Behram-begovu medresu u Tuzli 1997.U džematu Stanić Rijeka postoji oko 700 domacinstava.Ova novoigradjena džamija ima svu potrebnu infrastrukturu(gasulhanu koja je klimatizirana,savremenu učionicu,grijanje,kancelariju,klima uredjaj) i svojom ljepotom ukrašava ovaj džemat koji se ponosi svojom “ljepoticom” kako često ove džematlije odmilja zovu svoju džamiju. 26.09.2004.godine svečano je otvorena novoizgradjena džamija u džematu Stanić Rijeka,svečanom otvorenju je prisustvovao od visokih zvaničnika IZ-e u BiH zamjenik Reis-u-uleme hfz.Ismet ef.Spahić,mada je taj dan padala kisa,bilo je zadovoljavajuci broj vjernika i vjernica i svih krajeva BiH.U ovom džematu pored ove džamije postoji i mesdžid u zaseoku Hodžići,gdje se uz Ramazan obavlja teravih namaz i redovna mektebska nastava se takodje izvodi u navedenom mesdžidu.U ovom naselju se nalazi osam mezaristana i uglavnom su ti mezaristani uredjeni i ogradjeni sa ogradom i kapijom,zahvaljujuci džematskom odboru na čelu sa Ibrahimom Džanićem ti mezarluci su u svako doba dana i noci uredjeni i čisti.Ovaj džemat je u proteklom ratu dao 39 šehida i 5 civilnih žrtava rata.Tim šehidima su podignuti brojni spomen-obilježji koji se nalaze na ulazu u mezarje u zaseoku Hodžići i u blizini škole u Stanić Rijeci a u ove godine 02.06.2009.godine na prijedlog glavnog imama MIZ Doboj prof.Bajre ef.Džafića sagradjeno je i svečano otvoreno novo šehidsko spomen-obilježje u krugu džamije u Stanić Rijeci.Vjersku pouku u ovom džematu pohadja oko 55 redovnih polaznika mektebske pouke.16.juna 2009. godine su po prvi put u ovom džematu odražane zarvšne hatme za 11.polaznika mektebske nastave koji su proučili hatmu za sve umrle u ovom džematu.Tom svečanom trenutku je pristustvovao veliki broj džemtlija Stanić Rijeke i naš glavni imam Bajro ef.Džafić koji se je na kraju obratio prisutnim džematlijama sa prigodnim govorom i podijelio diplome i nagrade za sve polaznike mekteba koji su završili hatme.

  • Adresa

    MEDŽLIS ISLAMSKE ZAJEDNICE DOBOJ
    Oslobodilačka 1
    74000 Doboj
    Bosna i Hercegovina

  • Kontakt informacije

    t: +387 53 204 270
    f: +387 53 204 271

    e: mizdoboj@hotmail.com

  • Legal

    JIB: 440 2700940000

    Žiro računi:
    551 004 0001 799620
    555 008 0003 630918